DRAGONTEMPO

Pekin’in eskileri daha iyi bilir elbette. Pekin bisikletten geçilmez bir kenttir ve diğer adı da o nedenle Bisiklet Krallığıdır. Düz bir kent de olduğu için bisiklet bu kentin vazgeçilmezi olmuş, hâlâ daha öyle sayılır. Fotoğrafta gördüğünüz bisiklet yolundan da bisikletin bu kent için ne denli önemli olduğunun ayırdına varmak zor olmaz. Ancak işte Pekin’de bisiklet zamanında bir zorunluluktu, şimdiyse neredeyse hor görülecek bir taşıt olmak üzere. Ancak sağ olsun olimpiyatlar! Pekin hükümeti, olimpiyatlar boyunca kendisine yöneltilen hava kirliliği derdine çözüm arayışları bulma eşiğinde hava kirliliğinin aslında ne denli önemli olduğunu anlamış oldu. Ya da onlar da biliyorlardı ama işte böyle gelmiş böyle gidiyordu!

Pekin’e ilk geldiğim zaman özellikle kış aylarında hava kirliliği inanılmazdı. Kimi zaman evin içine kadar sinen pis havadan uyunmaz oluyordu. Aynen benim İstanbul Kadıköy’deki evimin içine giren kirli hava gibi. Oradan buraya geldim, kirli hava peşimi bırakmadı. Aslında bu artık dünyanın geldiği nokta. Nereye gidersek gidelim bu kirli hava, kapitalizmin diğer kirlilikleriyle birlikte bizi hiç bırakmayacak… Evet, Avrupa ülkelerinin çoğunda bu yok ama o zaman Avrupalı da Adidas ayakkabı giymeyecek! Avrupalılar Adidas ayakkabı giysin diye o ülkelerin patronları, o ayakkabıları ucuz iş gücü var diye Asya’da yaptırıyor ve o ülkenin insanları o fabrikanın pis havasını soluyor. Bu adaletsiz değil mi? Ya Adidas’ı giymeyeceksin ya da giyeceksen ayakkabıyı kendi ülkende üreteceksin. Ondan sonra da kalkıp “Asya ülkelerinin havası kirli” diye suçlamayacaksın. Suçlayacaksan ilk önce o ayakkabıyı giymeyeceksin. Bunun başka bir açıklaması var mı?

Pekin’deki ve çevresindeki fabrikalar olimiyatlar nedeniyle yıllar öncesinden başlayıp hızla kapandı. Konut ve iş yerlerinde doğal gaz hızla yaygınlaştırıldı. Kömür evlerden ve fabrikalardan hızla uzaklaştırılmaya çalışıldı. Yani Pekin’de metropol olmanın hakkı verilmeye çalışıldı. Özellikle de olimpiyatlar zamanı çevre eyaletlerdeki fabrikalar bile geçici olarak kapatıldı. Hava gerçekten eskiye göre değişti ama bu sefer Çin hükümeti birkaç yıl önce “zengin, modern kent” imajı için verdi gazı! Mesela; araba fiyatları çok ucuzlatıldı. Ben kimi zaman insanların yaşadıkları yerlere gidiyorum. Bazı yerler gerçekten yaşanılası değil. Ama o da ne? Kapıdaki araba gıcır gıcır. Yani adam kendisine daha insanî bir yerde yaşamış olmayı seçmiyor da ilkin gidiyor araba alıyor. Bu tıpkı bizim ülkede 80′li yılların başlarında gecekondunun patlama yaptığı zamanlarda, gecekonduların önünde bekleyen station renault araba görüntüsü gibi; hiçbir farkı yok! Adamın basını sokacak doğru dürüst evi yoktur ama gider kendisine araba alır. Pekin’de de şimdi bu görüntü hakim. Evler oldukça pahalı ama arabalar oldukça ucuz. Durum böyle olunca cahil takımı gitti parayı arabaya yatırdı. Etrafta şimdi zebellâ gibi araba var. Ne bu? Kent imajı modern görünüme kavuşsun! Yapma ya! Bu arabayla mı olur kardeşim? Yapsana sen bisiklet yollarını, toplu taşıma araçlarını vs… O araba haliyle suyla çalışmıyor, benzinle çalışıyor. Bu sefer de Pekin’i bu arabalardan çıkan egzoz dumanı zehirlemeye başladı. Yani bir şey gidiyor diğeri gelip onun yerini dolduruyor.

İşte eskiden bu bisikletler çok daha yoğunmuş, şimdiyse gittikçe azaldı. Bunu en belirgin örneği gittikçe azalan bisiklet tamircileri. Tam arz-talep meselesi. Talep olmayınca bisiklet tamircileri de ortadan kalkıyor. Halbuki Avrupalı bisikleti tekrar keşfetti. 7-8 yıl önce AB liderlerine birer bisiklet verilmişti de dünya basını bu görüntüleri kullanmıştı. Şimdi ne zaman Çinli yöneticilerin hepsi metroya binip, bisiklete binip dünya basınına bu görüntüleri geçecekler işte benim gözümde Çin o zaman ilerlemiş bir ülke olacak. Yoksa modern kent, ne yazık ki etrafta dolaşan pahalı araba imajıyla olmuyor. İşte o yüzden de dünya, olimpiyatlar öncesi hava kirliliği diye veryansın ediyor. Aslında ne yalan söyleyeyim şu an Pekin’in havası pek güzel. Görünen o ki gün geçtikçe daha da güzel olacak. Ama güzel bir düş gibi olimpiyatlar sonrası bunun biteceğini bilmek ne acı!

Gelelim aşağıdaki fotoğrafa. Bu fotoğraf olimpiyatlar için özel hazırlanan yol. Tamamen gereksiz ve abartının son noktası. Neymiş efendim, olimpiyat araçları trafiğe takılmasınmış. Hiç de öyle değil! Bu kentte Pekinli olmayan neredeyse kalmadı, herkes memleketine gitti. Çoğu yabancının hemen hepsi ülkelerine döndüler. Yani insan kalabalığı gözle görülür bir şekilde azaldı. Bir haftadan fazladır arabalarda tek-çift plaka uygulamasına da geçildi. Yani arabaların neredeyse yarısı trafikten çekildi. Benzine gelen zamlar ve yeni açılan metro hatlarının da etkisiyle insanlar özel araçlarını daha da az kullanır oldular (keşke bu metro hatları daha önce yapılsaymış, belki de insanlar o arabaları hiç almazlardı). Trafik cidden son derece rahat. Kalkıp şimdi bu “olimpiyat yolu”na hiç ama hiç gerek yok. Gerçekten saçmalık. Kimi yerlerde bu hat bomboş duruyor ama diğer iki hatta trafik sıkışıklığı var. Ne bu şimdi? Taksi şoförleri haklı olarak basıyorlar kalayı. Ne yani, gelecek olan konuklar müsaadenizle bir 10 dakika kadar geç gidiversinler otellerine. O kadar olsun. Dünyanın hangi ülkesinde trafik sıkışıklığı yok? Tüm dünya kapitalizmi seçti. SSCB’yi bitiren kapitalist dünya değil miydi? Neden olan bir şeyi yokmuş gibi zorlama çabasına giriliyor? Spor için gelecek olan arkadaş 10 dakikacık da trafikten dolayı gecikecek ve bunu sorun yaratacaksa, kendi ülkem olsa ben o konuk olacak adama şöyle derdim; “defol git ulan memleketine!”